Na fakturze widnieje niemiecki adres sprzedawcy, polski NIP i polski VAT. Czy należy żądać korekty na fakturę „bez VAT”?
Nie na podstawie samego adresu. Najpierw trzeba ustalić, gdzie znajdował się towar na początku transportu przypisanego do tej konkretnej dostawy, czy w transakcji uczestniczy pośrednik oraz kto jest zobowiązany rozliczyć podatek.
Przy zwykłej dostawie towarów wysyłanych miejscem dostawy jest co do zasady miejsce rozpoczęcia transportu do nabywcy.
Towar wyjeżdża z polskiego magazynu do polskiego klienta
Przykład. NordMarker GmbH ma siedzibę w Niemczech, lecz jest zarejestrowana do VAT w Polsce. Sprzedaje materiały biurowe polskiej spółce Biuro Alfa. Towar znajduje się w magazynie w Poznaniu i stamtąd jest wysyłany do Krakowa.
VAT należny - sprzedawca. To co do zasady dostawa krajowa, a nie WNT Biura Alfa. Przy założeniu, że NordMarker prawidłowo rozlicza tę opodatkowaną sprzedaż w Polsce, faktura z polskim VAT może być właściwa. Przy zwykłej dostawie obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą jej dokonania; otrzymanie zapłaty wcześniej może powodować powstanie obowiązku w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Sama niemiecka siedziba nie zmienia tych zasad.
VAT naliczony - nabywca. Jeżeli zakup służy czynnościom opodatkowanym i nie występuje wyłączenie, Biuro Alfa może odliczyć VAT z prawidłowej faktury. Prawo powstaje za okres, w którym wystąpił obowiązek podatkowy związany z dostawą, ale nie wcześniej niż za okres otrzymania faktury. Przykładowo, przy rozliczeniach miesięcznych, jeśli dostawa nastąpiła w październiku, a fakturę otrzymano w listopadzie, najwcześniejszym okresem odliczenia jest listopad.
Towar jedzie bezpośrednio z Niemiec w ramach sprzedaży polskiemu nabywcy
Przykład. NordMarker sprzedaje kolejną partię materiałów Biuru Alfa. Tym razem wysyła ją ze swojego niemieckiego magazynu prosto do Krakowa. Nie ma pośrednika ani wcześniejszego przemieszczenia zapasu do Polski. Mimo to na fakturze wykazuje polski VAT tak, jak przy sprzedaży krajowej.
VAT należny od WNT - polski nabywca; polski VAT na fakturze sprzedawcy - do wyjaśnienia. Jeżeli spełniono warunki WNT, a nie zachodzi właściwe wyłączenie, to Biuro Alfa rozlicza w Polsce VAT należny z tytułu własnego WNT.
W takim układzie polski VAT wykazany przez NordMarker na fakturze jak od dostawy krajowej wymaga wyjaśnienia i po potwierdzeniu błędu, korekty.
Polska rejestracja sprzedawcy sama nie zmienia miejsca rozpoczęcia transportu przypisanego tej dostawie. Przy zwykłym WNT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez dostawcę, nie później niż w ustawowym terminie wskazanym w art. 20 ust. 5.
VAT naliczony - nabywca. Podstawą ewentualnego odliczenia jest VAT należny rozliczony przez Biuro Alfa od WNT, a nie kwota omyłkowo wykazana przez sprzedawcę jako polski VAT od zakupu krajowego. Odliczenie wymaga związku zakupu z czynnościami opodatkowanymi i wykazania podatku należnego od WNT we właściwym rozliczeniu. Nie należy automatycznie powoływać art. 88 ust. 3a pkt 2 jako uzasadnienia dla każdego takiego przypadku: zastosowanie tego wyłączenia wymaga ustalenia, jaką transakcję dokumentuje faktura.
Jeżeli po ustaleniu właściwego okresu okaże się, że WNT wymaga zmiany wcześniejszego rozliczenia, powiązany temat omawia artykuł Korekta JPK za poprzedni okres: import usług i WNT.

Towar przyjechał z Niemiec przed zamówieniem klienta
Przykład. NordMarker przewozi własny, niesprzedany jeszcze zapas z Niemiec do polskiego magazynu, bez wcześniejszego porozumienia o dostawie towaru określonemu nabywcy. Dopiero po przyjęciu towaru Biuro Alfa składa zamówienie. Zamówiona partia jedzie do niej z magazynu w Polsce.
To mogą być dwa odrębne zdarzenia: wcześniejsze przemieszczenie własnych towarów, które przy spełnieniu ustawowych warunków stanowi WNT NordMarker, oraz późniejsza dostawa krajowa dla Biura Alfa. Sam fakt, że produkt kiedyś przekroczył granicę, nie oznacza WNT późniejszego klienta. Przy ocenie przemieszczenia trzeba sprawdzić ustawowe wyłączenia.
VAT należny - sprzedawca. Późniejsza sprzedaż z polskiego magazynu jest co do zasady dostawą krajową. Jeżeli NordMarker jest zarejestrowana do VAT w Polsce i rozlicza tę opodatkowaną dostawę, może wykazać polski VAT; przy zwykłej dostawie obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą jej dokonania.
VAT naliczony - nabywca. Biuro Alfa ocenia odliczenie jak przy krajowym zakupie, a nie jak przy własnym WNT.
Opisanego przewiezienia ogólnego zapasu nie należy utożsamiać z procedurą magazynu typu call-off stock. Procedura wymaga łącznego spełnienia warunków ustawowych, w tym wcześniejszego porozumienia z określonym przyszłym nabywcą, znajomości jego danych i polskiego numeru VAT UE przy rozpoczęciu transportu oraz braku siedziby i stałego miejsca prowadzenia działalności dostawcy w Polsce. Sama polska rejestracja dostawcy do VAT ani nie potwierdza, ani nie wyklucza zastosowania tej procedury.
Dostawa jest krajowa, ale VAT rozlicza nabywca
Przykład. Zagraniczna spółka sprzedaje Biuru Alfa zwykłe towary znajdujące się już w polskim magazynie. Towar jedzie wyłącznie po Polsce. Sprzedawca nie ma w Polsce siedziby ani uczestniczącego w transakcji stałego miejsca prowadzenia działalności i nie jest zarejestrowany do polskiego VAT.
VAT należny - nabywca. Krajowa trasa nie przesądza, że podatek zawsze rozlicza sprzedawca. Jeżeli łącznie są spełnione warunki art. 17 ust. 1 pkt 5, w tym dotyczące dostawcy, jego rejestracji przy zwykłych towarach, statusu nabywcy i rodzaju dostawy, VAT należny rozlicza Biuro Alfa. To krajowa dostawa rozliczana przez nabywcę, a nie WNT. Przy zwykłej dostawie obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą jej dokonania. Polskie stałe miejsce dostawcy, które nie uczestniczy w transakcji, samo w sobie nie wyklucza zastosowania art. 17; pozostałe warunki nadal trzeba sprawdzić.
VAT naliczony - nabywca. Jeżeli zakup uprawnia do odliczenia, jego podstawą może być VAT należny rozliczony przez Biuro Alfa z tytułu tej dostawy. Nie odlicza się natomiast podatku omyłkowo wykazanego przez sprzedawcę na fakturze za czynność, dla której kwoty podatku nie wykazuje się na fakturze. Trzeba też uważać na dokumentowanie transakcji: art. 106a pkt 1 lit. a wyłącza określone dostawy rozliczane przez nabywcę z zakresu polskich przepisów o fakturowaniu, gdy nabywca nie wystawia faktury w imieniu dostawcy. Nie należy więc zakładać, że zagraniczny dostawca zawsze musi wystawić „polską fakturę bez VAT”.

Paczka wyjechała z Niemiec, ale sprzedaż tworzy łańcuch
Przykład. Niemiecki producent MainWerk GmbH sprzedaje towar NordMarker GmbH, a NordMarker odsprzedaje go Biuru Alfa. MainWerk organizuje transport bezpośrednio ze swojego magazynu w Niemczech do Biura Alfa w Polsce. Przyjmijmy, że NordMarker jest zarejestrowana do VAT w Polsce i rozlicza tu swoje transakcje.
VAT należny - dostawcy. Mimo jednego fizycznego transportu występują dwie dostawy. Gdy towary przewozi pierwszy dostawca, transport przypisuje się jego dostawie. NordMarker może więc rozliczać WNT w Polsce z pierwszej transakcji, a jej późniejsza dostawa na rzecz Biura Alfa jest co do zasady umiejscowiona w Polsce. Przy przyjętym założeniu, że NordMarker rozlicza tę opodatkowaną krajową sprzedaż, polski VAT na jej fakturze może być prawidłowy; obowiązek podatkowy od zwykłej krajowej dostawy powstaje zasadniczo z chwilą jej dokonania.
VAT naliczony - ostatni nabywca. Biuro Alfa analizuje odliczenie jako nabywca z dostawy krajowej, nie rozpoznaje WNT wyłącznie na podstawie niemieckiego miejsca nadania paczki. Jeżeli jednak transport organizuje pośrednik, jego przypisanie wymaga odrębnego sprawdzenia, w tym numeru identyfikacyjnego przekazanego pierwszemu dostawcy. Przykładu nie należy automatycznie utożsamiać z procedurą uproszczoną dla transakcji trójstronnych, która ma własne warunki.
Przypisanie transportu w takich układach szerzej omawia artykuł VAT łańcuchowy i transakcje międzynarodowe.
Czy numer KSeF potwierdza poprawność polskiego VAT?
Nie. Numer pozwala zidentyfikować fakturę w systemie, lecz nie zastępuje sprawdzenia trasy towaru i zasad opodatkowania dostawy. Podmiot niemający w Polsce ani siedziby, ani stałego miejsca prowadzenia działalności jest wyłączony z obowiązku wystawiania faktur w KSeF, ale może wystawiać je dobrowolnie. Podobne wyłączenie może dotyczyć zagranicznego podmiotu, którego polskie stałe miejsce nie uczestniczy w dokumentowanej transakcji.
Nie oznacza to, że system nie sprawdza żadnych danych: Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że przyjęcie faktury nie jest merytorycznym zatwierdzeniem każdej wykazanej w niej kwoty.
Przy fakturze ustrukturyzowanej otrzymywanej przez KSeF dniem jej otrzymania jest co do zasady dzień przydzielenia numeru. Ustawa przewiduje jednak szczególne reguły między innymi dla określonych sposobów udostępniania faktury oraz trybów wystawienia.
Jeżeli do faktury stosują się polskie przepisy o fakturowaniu, pomyłkę koryguje się na zasadach art. 106j ustawy o VAT. Przy krajowej dostawie rozliczanej przez nabywcę trzeba najpierw sprawdzić, czy nie zachodzi wyłączenie z art. 106a pkt 1 lit. a. Korektę faktury ustrukturyzowanej wystawia się w postaci faktury ustrukturyzowanej albo, gdy wystawca jest uprawniony do zastosowania art. 106nda ust. 1, w postaci faktury przewidzianej w tym przepisie. Samo dobrowolne korzystanie przez zagranicznego sprzedawcę z KSeF nie daje automatycznie prawa do drugiego trybu.
Powiązany przypadek korekty dokumentu opisuje artykuł Faktura z błędną stawką VAT w KSeF - jak skorygować?.

Checklista dla księgowej lub księgowego
Ustal trasę przypisaną do sprzedaży, nie tylko kraj pochodzenia produktu: sięgnij po śledzenie przesyłki, list przewozowy, zamówienie i dokument magazynowy.
Sprawdź, czy sprzedawca przywiózł własny zapas przed sprzedażą oraz czy w transakcji występuje więcej niż jeden dostawca.
Zweryfikuj status sprzedawcy na dzień istotny dla transakcji, w szczególności jego polską rejestrację do VAT oraz to, czy polskie stałe miejsce uczestniczy w dostawie. Sam NIP wydrukowany na fakturze nie kończy analizy.
Nazwij właściwą podstawę odliczenia: VAT z prawidłowej faktury krajowej, VAT należny z własnego WNT albo VAT należny od dostawy krajowej rozliczanej przez nabywcę. Dopiero potem ustal okres odliczenia i ewentualne wyłączenie.
Wniosek: niemiecki adres sprzedawcy, polski NIP i numer KSeF nie czynią polskiego VAT ani automatycznie błędnym, ani automatycznie prawidłowym. Rozstrzyga przebieg konkretnej transakcji: przypisanie transportu, wcześniejsze przemieszczenie towarów, ewentualny łańcuch dostaw oraz ustalenie podmiotu zobowiązanego do rozliczenia VAT.

Przy analizie podobnej faktury warto zebrać informacje o trasie, magazynie i uczestnikach dostawy, a następnie odnieść pytanie do konkretnego przypadku. Wskazówki dotyczące opisywania takich spraw znajdziesz w artykule Jak korzystać z Księgobotów?. Księgoboty możesz testować przez 14 dni bezpłatnie po rejestracji na ksiegoboty.pl.




