W KSeF klienta pojawia się faktura zakupowa. Wpisano na niej jego NIP, ale klient mówi, że niczego nie zamawiał. Po sprawdzeniu zamówienia okazuje się, że zakup zrobiła inna spółka, a sprzedawca otrzymał błędny NIP. Wystawia korektę do zera oraz nową fakturę dla właściwego nabywcy.
Dla biura rachunkowego kluczowe jest pytanie: czy błędna faktura została już ujęta w księgach albo w przesłanym JPK_V7? Od odpowiedzi zależy, co trzeba zrobić po stronie spółki wskazanej omyłkowo.
Widoczność w KSeF to nie dowód zakupu
KSeF udostępnia fakturę podmiotowi wskazanemu jako nabywca, ale nie sprawdza, czy to on rzeczywiście zawarł transakcję. Zgodnie z ustawą o rachunkowości zdarzenia ujmuje się według ich treści ekonomicznej. Z kolei samo posiadanie faktury nie daje prawa do odliczenia VAT od zakupu dokonanego przez inną spółkę.
Przed podjęciem decyzji o księgowaniu trzeba więc ustalić rzeczywistego nabywcę: sprawdzić zamówienie, korespondencję, odbiór towaru lub usługi i wyjaśnienia klienta. Potwierdzenie przelewu pomaga odtworzyć przebieg transakcji, lecz płatnik nie zawsze jest nabywcą. Ustawa o VAT przewiduje, że zapłata za sprzedaż może pochodzić również od osoby trzeciej.
Jak sprzedawca poprawia fakturę na niewłaściwą spółkę?
Jeśli NIP na fakturze należy do zupełnie innego podmiotu, MF wskazuje następujące rozwiązanie w KSeF: sprzedawca wystawia korektę do zera z błędnym NIP, a następnie nową fakturę pierwotną z NIP rzeczywistego nabywcy. To nie jest zwykła literówka w danych tej samej firmy. Więcej o tym rozróżnieniu piszemy we wpisie o korektach formalnych w KSeF.

Ważne: art. 106j ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT stanowi podstawę wystawienia faktury korygującej po stwierdzeniu pomyłki. Nie opisuje jednak dosłownie całej ścieżki „korekta do zera i nowa faktura”. Ten sposób naprawienia wskazania innego nabywcy wynika z wyjaśnień MF dotyczących działania KSeF. Wystawienie dokumentów przez sprzedawcę nie poprawia automatycznie ksiąg ani JPK_V7 spółki omyłkowo wpisanej na fakturze.
Faktura nigdy nie została zaksięgowana
Spółka Beta widzi w KSeF fakturę za materiały reklamowe zamówione przez spółkę Alfa. Beta nie składała zamówienia, nie otrzymała materiałów, nie zaksięgowała faktury i nie wykazała jej w JPK_V7. Sprzedawca wystawił korektę do zera oraz nową fakturę dla Alfy.
Co robi biuro obsługujące Betę? Nie księguje u niej pierwotnej faktury ani korekty jako własnego zakupu. Nie sporządza też PK „na plus i minus” wyłącznie po to, by przepuścić oba dokumenty przez księgę główną. Skoro nie było zapisu dotyczącego zakupu Bety, nie ma zapisu do odwrócenia. Beta nie wykazuje z tych dokumentów VAT naliczonego w swoim JPK_V7.
Warto natomiast zachować ślad wyjaśnienia: numery faktury i korekty, informację o przyczynie pomyłki oraz ustalenie, która spółka dokonała zakupu. Jeśli program na to pozwala, dokumenty można oznaczyć jako sprawdzone, lecz niepodlegające księgowaniu. Notatka służy udokumentowaniu decyzji biura; nie jest nakazem sporządzenia PK.
Nie trzeba drukować faktur ustrukturyzowanych tylko po to, żeby włożyć je do segregatora. Ustawa przewiduje ich przechowywanie w KSeF; dokumentację wyjaśniającą można prowadzić elektronicznie. Gdy ustawowy okres przechowywania w systemie skończy się przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego, trzeba uwzględnić zasady dalszego przechowywania faktur poza KSeF.
Uwaga na słowo „odrzucić”. Status „odrzucona do księgowania” w programie oznacza wewnętrzną decyzję biura. Nie usuwa faktury z KSeF i nie stanowi odrzucenia jej przez wskazanego nabywcę w tym systemie. Błąd należy wyjaśnić ze sprzedawcą.
Faktura trafiła do ksiąg, ale JPK_V7 jeszcze nie wysłano
Biuro zaimportowało fakturę i zatwierdziło zapis w księgach Bety. Przed wysłaniem JPK_V7 klient wyjaśnił, że zakup należy do Alfy.
Teraz samo oznaczenie dokumentu jako „wyjaśnionego” nie wystarczy. Trzeba sprawdzić i poprawić wcześniejsze ujęcie kosztu lub składnika majątku, rozrachunku oraz VAT. Przy księgach prowadzonych komputerowo art. 25 ustawy o rachunkowości przewiduje poprawienie już dokonanych zapisów przez wprowadzenie dowodu zawierającego ich korektę. To inna sytuacja niż tworzenie zapisów dla faktury, której nigdy nie zaksięgowano. Po poprawieniu danych biuro przygotowuje prawidłowy pierwszy JPK_V7 za dany okres, a nie korektę pliku, którego jeszcze nie przesłano.

Błędny zakup znalazł się już w przesłanym JPK_V7
W innym przypadku Beta zaksięgowała cudzą fakturę i wykazała ją w JPK_V7, który faktycznie został już wysłany. Później ustalono, że nabywcą była Alfa, a sprzedawca wystawił korektę do zera.
Biuro powinno osobno poprawić księgi Bety oraz jej przesłaną ewidencję VAT za okres, w którym wykazano błędny zakup. Jeśli Beta odliczyła VAT i zmieniło to również kwoty rozliczenia, trzeba ocenić korektę części deklaracyjnej oraz wpływ błędu na późniejsze okresy. Korekta faktury wystawiona przez sprzedawcę nie naprawi za Betę jej wcześniejszego JPK_V7.
Termin na korektę przesłanej ewidencji wynosi 14 dni, liczonych - zależnie od sytuacji - od stwierdzenia w niej błędu lub danych niezgodnych ze stanem faktycznym albo od zmiany danych w już przesłanej ewidencji. Nie jest to termin liczony od pojawienia się faktury w KSeF ani termin wyznaczony tym przepisem dla korekty części deklaracyjnej.
MF wskazuje, że korekta może obejmować samą ewidencję, samą deklarację albo obie części - stosownie do błędu. Jeśli korygowana jest ewidencja, przesyła się jej kompletną poprawioną treść, a nie plik z jednym poprawianym wierszem. Przy JPK_V7K trzeba dodatkowo odróżnić miesięczną ewidencję od kwartalnej deklaracji.
Nie należy automatycznie przenosić naprawy nieuprawnionego odliczenia Bety do okresu otrzymania korekty od sprzedawcy na podstawie art. 86 ust. 19a ustawy o VAT.
Przepis ten dotyczy zmniejszenia podatku naliczonego u nabywcy w określonych przypadkach korekt. W opisanej sytuacji Beta w ogóle nie nabyła towaru, dlatego trzeba zbadać okres, w którym błędnie wykazała odliczenie.
A co ze sprzedawcą i rzeczywistym nabywcą?
Sprzedawca - VAT należny. Powinien prawidłowo rozliczyć rzeczywistą sprzedaż. Korekta faktury z błędnym NIP nie oznacza, że dostawa lub usługa dla właściwego nabywcy nie miała miejsca. Co do zasady obowiązek podatkowy powstaje przy dostawie towaru lub wykonaniu usługi; otrzymanie zapłaty wcześniej może mieć odrębny skutek, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków. Bez dat i szczegółów transakcji nie można wskazać konkretnego miesiąca rozliczenia.
Rzeczywisty nabywca - VAT naliczony. Alfa ocenia zakup we własnych księgach i własnym rozliczeniu VAT. Przy typowej krajowej transakcji prawo do odliczenia powstaje w okresie powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy, nie wcześniej jednak niż w okresie otrzymania faktury przez nabywcę. Fakturę ustrukturyzowaną uznaje się za otrzymaną przy użyciu KSeF w dniu przydzielenia jej numeru w systemie. Najwcześniejszy okres odliczenia przez Alfę zależy więc od okoliczności transakcji i otrzymania prawidłowej faktury. Więcej o terminie odliczenia piszemy w artykule Kiedy odliczyć VAT z faktury KSeF?.
Najprostsza zasada dla biura
Dokument widoczny w KSeF trzeba zweryfikować, ale nie każdy trzeba zaksięgować. Jeśli spółka nie była nabywcą i niczego nie ujęła, nie tworzy sztucznych zapisów: zachowuje wyjaśnienie. Jeśli błędny zakup trafił do ksiąg, poprawia księgi. Jeśli znalazł się również w przesłanym JPK_V7, bada korektę ewidencji i - gdy błąd wpłynął na rozliczenie - części deklaracyjnej.
Opis zakłada, że Alfa i Beta są odrębnymi spółkami, a tożsamość nabywcy została ustalona. Jeżeli Beta sama zapłaciła za zakup Alfy, trzeba dodatkowo wyjaśnić płatność i rozrachunek między spółkami. Sama zapłata nie czyni jednak Bety nabywcą towaru lub usługi.

Jeśli chcesz przeanalizować podobny przypadek dotyczący faktury w KSeF, przetestuj Księgoboty. Po rejestracji możesz korzystać z 14-dniowego bezpłatnego okresu testowego.




