Klient wraca do biura rachunkowego po przerwie w działalności. W jego dawnym JPK_V7 widnieje nadwyżka VAT do przeniesienia, ale w międzyczasie urząd wykreślił go z rejestru podatników VAT. Czy tę kwotę można uwzględnić w kolejnym rozliczeniu?
Nie należy ani uznawać nadwyżki za automatycznie utraconą, ani przepisywać jej bez kontroli. Najpierw trzeba ustalić podstawę i datę wykreślenia, sposób powrotu do rejestru oraz to, czy między dawnym a planowanym rozliczeniem wystąpiły okresy wymagające złożenia deklaracji.
Art. 87 ust. 1 ustawy o VAT przewiduje rozliczenie nadwyżki w następnych okresach albo jej zwrot. Zgodnie z art. 99 ust. 12 różnicę podatku przyjmuje się w wysokości wynikającej z deklaracji, chyba że organ podatkowy określi ją inaczej. Przed wykorzystaniem salda trzeba sprawdzić także późniejsze wymagane rozliczenia i korekty.
Dlaczego przyczyna wykreślenia ma znaczenie?
Ustawa odróżnia wykreślenie z powodu zawieszenia działalności na co najmniej sześć kolejnych miesięcy od wykreślenia za niezłożenie wymaganych deklaracji za trzy kolejne miesiące albo za kwartał. Odrębną przesłanką jest składanie deklaracji bez sprzedaży, nabyć ani importu towarów z kwotami podatku do odliczenia przez okres wskazany w ustawie.
Sam komunikat „wykreślony z urzędu” nie mówi więc, który tryb powrotu do rejestru jest właściwy.
Więcej o poszczególnych przesłankach i trybach przywrócenia rejestracji przeczytasz w artykule Wykreślenie z rejestru VAT. Jak wrócić.
Status można sprawdzić w urzędowym wykazie podatników VAT, który obejmuje również podmioty wykreślone i przywrócone.
Gdy przyczyna wykreślenia nie wynika jasno z posiadanych informacji, biuro powinno wyjaśnić ją z klientem i urzędem, zamiast wyprowadzać ją wyłącznie z aktualnego statusu.
Sposób korzystania z wykazu opisuje także artykuł Biała lista podatników VAT.
Wykreślenie z powodu zawieszenia działalności
Jeżeli podatnik został wykreślony na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 1 ustawy o VAT, po wznowieniu działalności zostaje ponownie zarejestrowany z dniem wznowienia, bez nowego zgłoszenia rejestracyjnego, ze statusem sprzed zawieszenia. Nie jest to reguła dla każdego podatnika wykreślonego przez urząd. Więcej o samej przerwie w prowadzeniu firmy przeczytasz w materiale Zawieszenie JDG po dwóch miesiącach działalności.
Jeżeli podatnik objęty tą podstawą wykreślenia będzie podczas zawieszenia wykonywał czynności wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, powinien wcześniej zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego i wskazać okres ich wykonywania. Wtedy urząd nie wykreśla go albo przywraca jego rejestrację na wskazany okres. Nie jest to obowiązek zawiadamiania o każdym zawieszeniu.
Przykład. Ostatnie prawidłowe rozliczenie przed zawieszeniem wykazuje 8 000 zł nadwyżki do przeniesienia. Załóżmy, że w okresach pośrednich nie wystąpiły zdarzenia ani korekty zmieniające saldo i nie było okresów pośrednich wymagających odrębnego rozliczenia, a po wznowieniu podatnik ma 3 000 zł VAT należnego i nie ma innych pozycji wpływających na wynik.
Przy tych założeniach pozostałoby 5 000 zł nadwyżki. To wykorzystanie wcześniejszego salda, a nie ponowne odliczenie podatku z tych samych faktur.
Czy podczas zawieszenia trzeba składać JPK_V7?
Co do zasady podatnik nie ma obowiązku składania deklaracji za okresy rozliczeniowe objęte zawieszeniem.
Ustawa przewiduje jednak wyjątki, między innymi przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, imporcie usług, nabyciach rozliczanych przez nabywcę oraz gdy zawieszenie nie obejmuje całego okresu rozliczeniowego. Dlatego biuro powinno przejrzeć każdy okres pomiędzy ostatnim rozliczeniem a wznowieniem: nie tworzyć JPK_V7 wyłącznie dla pozornej ciągłości, ale też nie pomijać rozliczenia, które było wymagane.
Jeśli import usług lub WNT zostały ujęte w niewłaściwym okresie, pomocny będzie artykuł Korekta JPK za poprzedni okres: import usług i WNT.
Osobnej analizy wymaga korekta podatku naliczonego. Na przykład rzeczywista zmiana przeznaczenia niewykorzystanych towarów handlowych może powodować korektę przypisaną do okresu tej zmiany. Nie wynika ona jednak z samego zawieszenia ani wykreślenia. Co ważne, art. 99 ust. 7b pkt 5 używa sformułowania o okresach, za które podatnik jest obowiązany rozliczyć podatek z czynności opodatkowanych oraz dokonać korekty podatku naliczonego. Dlatego w przypadku samej korekty, bez innych zdarzeń, nie należy bez odrębnej oceny kategorycznie twierdzić, że za okres zawieszenia zawsze trzeba złożyć JPK_V7.
O korektach wynikających z art. 91 ustawy o VAT, także w odróżnieniu od spisu z natury przy likwidacji, przeczytasz w artykule Korekta VAT a spis z natury.
Wykreślenie za brak wymaganych deklaracji
Inaczej wygląda sytuacja podatnika, który miał obowiązek złożyć deklaracje, lecz ich nie złożył za trzy kolejne miesiące albo deklaracji za kwartał. Braku deklaracji za okres zawieszenia, w którym obowiązek jej składania nie powstał, nie wolno automatycznie utożsamiać z tą przesłanką wykreślenia. Jeśli podatnik zareaguje na wezwanie urzędu, udowodni prowadzenie opodatkowanej działalności i niezwłocznie złoży brakujące deklaracje, art. 96 ust. 9d przewiduje niestosowanie tej przesłanki.
Po wykreśleniu z powodu niezłożenia wymaganych deklaracji nie działa automatyczny powrót przewidziany dla zawieszenia. Art. 96 ust. 9h przewiduje przywrócenie rejestracji na wniosek złożony w terminie dwóch miesięcy od wykreślenia, po wykazaniu prowadzenia opodatkowanej działalności. Brakujące deklaracje trzeba w takim przypadku złożyć najpóźniej wraz z wnioskiem. Jeżeli ten tryb nie ma już zastosowania, dalszą procedurę należy ustalić według konkretnego stanu sprawy.
Przykład luki w rozliczeniach. Ostatni złożony JPK_V7 wykazywał 11 000 zł do przeniesienia. Później podatnik nie złożył wymaganych deklaracji, a z dokumentów wynika, że w jednym z pominiętych okresów mógł powstać 4 000 zł VAT należnego. Różnica 7 000 zł jest jedynie wynikiem hipotetycznego działania. Nie stanowi kwoty gotowej do wpisania do kolejnego JPK_V7: trzeba odtworzyć wymagane rozliczenia, pozostałe transakcje i korekty, a następnie ustalić aktualne saldo.
VAT należny, nowe odliczenia i stare saldo: trzy różne pozycje
VAT należny - perspektywa sprzedawcy. Co do zasady obowiązek podatkowy powstaje przy dostawie towaru lub wykonaniu usługi. Ustawa przewiduje wyjątki, w tym dotyczące zapłaty otrzymanej przed wykonaniem czynności. Bez dat i rodzaju konkretnej transakcji nie da się wskazać miesiąca wykazania VAT należnego; sama data wznowienia działalności go nie wyznacza.
VAT naliczony - perspektywa nabywcy. Prawo do odliczenia z nowych zakupów wymaga oceny między innymi ich związku z czynnościami opodatkowanymi. Co do zasady powstaje w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy dotyczący nabycia, a w przypadkach wskazanych w art. 86 ust. 10b pkt 1 - nie wcześniej niż w okresie otrzymania faktury lub dokumentu celnego. Bez danych o zakupie nie da się podać miesiąca odliczenia.
Nadwyżka z poprzedniego rozliczenia nie jest nowym VAT naliczonym z tych samych faktur. Przy ustalaniu jej wysokości trzeba uwzględnić późniejsze deklaracje, korekty i ewentualne określenie kwoty przez organ. Dodatkowo art. 88 ust. 4 ogranicza obniżenie podatku lub zwrot różnicy u podatnika niezarejestrowanego jako VAT czynny, z wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Wykreślenie nie oznacza więc automatycznego wyzerowania prawidłowego salda, ale nie daje też podstaw do jego bezwarunkowego wykorzystania podczas braku rejestracji.
W którym polu JPK_V7 wykazać nadwyżkę?
W broszurze Ministerstwa Finansów dotyczącej JPK_V7M(3) i JPK_V7K(3) pole P_39 opisano jako nadwyżkę z poprzedniej deklaracji. Wskazuje się tam kwotę z P_62 poprzedniej deklaracji albo kwotę wynikającą z decyzji. Pole P_62 oznacza nadwyżkę do przeniesienia na następny okres. Warianty oznaczone (3) broszura przypisuje do okresów rozliczeniowych od lutego 2026 r.; przy korekcie wcześniejszego okresu trzeba sprawdzić właściwy dla niego wariant.
Sam opis pola P_39 nie rozstrzyga, czy za okresy pośrednie należało złożyć deklaracje. Trzeba to ustalić na podstawie zdarzeń z tych okresów i przepisów dotyczących zawieszenia działalności.
Lista kontrolna przed kolejnym JPK_V7
Przed wysyłką biuro rachunkowe powinno:
Ustalić datę i podstawę wykreślenia, a także historię statusu VAT oraz datę wznowienia działalności.
Potwierdzić tryb powrotu do rejestru i status podatnika właściwy dla przygotowywanego rozliczenia.
Przejrzeć okresy pośrednie i ustalić, za które deklaracje były wymagane, a za które nie.
Uzgodnić saldo z ostatnią prawidłową deklaracją, późniejszymi rozliczeniami, korektami i ewentualnym określeniem kwoty przez organ.
Oddzielić bieżący VAT należny, odliczenia z nowych zakupów i nadwyżkę do przeniesienia oraz sprawdzić właściwy wariant JPK_V7 i opis jego pól.
Wniosek: o możliwości wykazania nadwyżki nie rozstrzyga sama informacja o wykreśleniu. Decydują ustalona przyczyna wykreślenia, status podatnika oraz prawidłowy przebieg rozliczeń od ostatniej deklaracji do okresu, za który przygotowywany jest kolejny JPK_V7.
Prowadzisz biuro rachunkowe? Zobacz Księgoboty dla księgowych. Jeśli jesteś przedsiębiorcą i chcesz lepiej opisać swoją sytuację przed rozmową z biurem, zajrzyj do poradnika Jak korzystać z Księgobotów.
Takie zagadnienia możesz też sprawdzić podczas testowania Księgobotów. Po rejestracji na ksiegoboty.pl dostępny jest 14-dniowy bezpłatny okres testowy.
