Klient przysyła fakturę z UAE. Kwota: 12 000 dolarów. VAT: brak. Pytanie: co teraz?
Albo odwrotnie - polska firma wystawia fakturę dla kontrahenta z Dubaju za kampanię marketingową. Czy doliczać VAT 23%?
To nie są pytania egzotyczne. Dubaj stał się realnym centrum biznesowym dla polskich przedsiębiorców - zarówno jako miejsce zakładania spółek, jak i jako rynek zbytu. A z tym przyszło całe mnóstwo faktur, które wyglądają jak „bez VAT”, ale kryją za sobą konkretne obowiązki po polskiej stronie. Mechanizm nie jest skomplikowany. Ale błędy w nim są drogie.
Zanim zaczniesz: jeden przepis, który rządzi wszystkim
Jeśli masz zapamiętać jeden artykuł z ustawy o VAT dotyczący usług transgranicznych B2B, niech to będzie art. 28b ust. 1: „Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.”
Przekładając na ludzki: VAT płacisz tam, gdzie siedzi nabywca - nie tam, gdzie siedzi sprzedawca, nie tam, gdzie usługa jest wykonywana fizycznie. Spółka z Dubaju kupuje od polskiej firmy usługę doradczą? Miejscem świadczenia jest UAE. Polska firma sprzedaje bez polskiego VAT należnego. Punkt. Polska firma kupuje oprogramowanie od spółki z Dubaju? Miejscem świadczenia jest Polska. VAT powinien zostać rozliczony w Polsce - tyle że nie przez sprzedawcę z UAE, lecz przez nabywcę. To właśnie jest serce całego zagadnienia.
Polska firma sprzedaje usługi do UAE
Agencja contentowa z Wrocławia - czynny podatnik VAT - podpisuje umowę z firmą budowlaną zarejestrowaną w Dubaju. Przedmiot: tworzenie treści marketingowych na social media. Miesięczna faktura: 15 000 zł.
Czy agencja powinna doliczyć VAT 23%? Nie. Skoro nabywca ma siedzibę w UAE, miejsce świadczenia usługi wyznaczone przez art. 28b ust. 1 to UAE. Usługa jest poza polskim VAT-em należnym.
Na fakturze zamiast stawki VAT agencja wpisuje „odwrotne obciążenie” - bo to nabywca rozlicza podatek w swoim kraju (art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT). Brak kwoty VAT, kwota netto równa kwocie do zapłaty.
Co jednak agencja musi zrobić:
Wykazać usługę w JPK_VAT. W pliku ewidencji - nie w deklaracji VAT - ze znacznikiem „świadczenie usług poza terytorium kraju” (art. 109 ust. 3a ustawy o VAT). Wartość trafia do JPK, ale nie do kwoty podatku należnego.
Nie składać VAT-UE. UAE nie jest krajem Unii Europejskiej. Informacja podsumowująca (VAT-UE) na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT dotyczy wyłącznie usług świadczonych podatnikom zidentyfikowanym w krajach UE. Dubai = kraj trzeci = brak VAT-UE. To istotna różnica w stosunku do usług świadczonych np. dla kontrahenta z Niemiec - tam VAT-UE byłby obowiązkowy.
A co jeśli usługa jest wykonywana fizycznie w Dubaju? Weźmy tę samą firmę z Wrocławia - tym razem organizuje konferencję szkoleniową na miejscu, w centrum konferencyjnym w Dubaju. Czy nadal brak VAT?
Tak - ale z innego powodu. Jeśli polska firma sprzedaje sam wstęp na imprezę (np. bilety, akredytacje), zastosowanie ma art. 28g ust. 1 - miejsce świadczenia to miejsce, gdzie event się odbywa, czyli UAE. Jeśli natomiast chodzi o usługę organizacji całego eventu dla klienta będącego podatnikiem, wraca reguła ogólna z art. 28b ust. 1 - miejsce świadczenia wyznacza siedziba nabywcy, czyli znowu UAE. W obu przypadkach efekt jest ten sam: brak polskiego VAT należnego - tyle że przepis, który do tego prowadzi, jest różny.
Wniosek praktyczny: zawsze pytaj klienta, jaka to konkretnie usługa i czy jest wykonywana fizycznie w jakimś miejscu. Art. 28b działa dla usług „niematerialnych” B2B jako reguła ogólna, ale katalog wyjątków obejmuje nieruchomości, transport, eventy i inne.
Polska firma kupuje usługi z UAE
Tu zaczyna się miejsce, gdzie błędy są najdroższe.
Sp. z o.o. z Poznania - czynny podatnik VAT, rozlicza się miesięcznie - wykupuje licencję na platformę CRM od spółki zarejestrowanej w Dubaju. Miesięczna opłata: 2 000 USD. Faktura przychodzi z UAE - brak VAT, brak polskiego numeru NIP.
Co robi polska spółka? Rozlicza import usług. Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT nabywca staje się podatnikiem z tytułu tej transakcji. Mechanizm jest prosty: miejsce świadczenia to Polska (art. 28b ust. 1 - nabywca w Polsce), polska spółka nalicza VAT wg stawki właściwej dla tej usługi (23%), a VAT należny i naliczony trafiają do tego samego miesiąca w JPK. Przy pełnym prawie do odliczenia efekt gotówkowy wynosi zero.
Na pierwszy rzut oka - czynność neutralna. Ale niewykazanie importu usług w JPK to błąd formalny, który generuje problem przy każdej kontroli.
Gdzie naprawdę robi się poważnie - nievatowiec i abonament z Dubaju
Jednoosobowa działalność gospodarcza z Gdańska, zwolniona z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 (obroty poniżej 240 000 zł). Właściciel wykupuje abonament na zagraniczną platformę graficzną od firmy z UAE: 300 USD miesięcznie. Czy jest bezpiecznie? Niekoniecznie.
Art. 17 ust. 1 pkt 4 wskazuje, że przy usługach objętych art. 28b usługobiorcą, który rozlicza VAT, jest podatnik w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT. Jednoosobowa działalność spełnia tę definicję - nawet gdy korzysta ze zwolnienia podmiotowego.
W praktyce oznacza to konieczność złożenia VAT-9M - deklaracji dla nievatowców rozliczających import usług. Brak złożenia to zaległość podatkowa.
Warto też sprawdzić, czy klient nie nabywa regularnie usług z UAE w większych kwotach. Jeśli tak - rozmowa o dobrowolnej rejestracji do VAT (i możliwości odliczenia naliczonego) może być bardzo na miejscu.
Trzy częste nieporozumienia
„Dubaj to strefa wolna od VAT - faktura stamtąd zawsze jest bez VAT” Nieprawda. UAE ma własny VAT od 2018 r. (stawka 5%). Brak VAT na fakturze z UAE może oznaczać, że usługodawca tamże korzysta ze zwolnienia - albo że transakcja jest eksportem usług ze strony UAE. To nie oznacza automatycznie, że polska strona nie ma żadnych obowiązków.
„Sprzedaję usługi do Dubaju - jestem zwolniony jak przy eksporcie towarów” Kategoria „eksportu” w VAT dotyczy towarów, nie usług. Przy usługach nie „eksportujemy” - stosujemy przepisy o miejscu świadczenia. Brak polskiego VAT należnego wynika z art. 28b, nie z przepisów o eksporcie towarów.
„Kupuję usługę z UAE, to zagraniczna sprawa - mnie nie dotyczy” Dotyczy - i to bezpośrednio. Import usług jest transakcją rozliczaną w polskim JPK przez polskiego nabywcę. Sprzedawca z UAE nie ma obowiązku rejestracji w Polsce. Cały ciężar ewidencji spoczywa na polskiej firmie.
Ściąga dla biura rachunkowego
Sytuacja | Przepis | Efekt | Co w JPK/deklaracji |
|---|---|---|---|
PL (VAT czynny) sprzedaje usługę B2B do UAE | art. 28b ust. 1 | Brak PL VAT należnego | JPK ewidencja, brak VAT-UE |
Faktura dla klienta UAE | art. 106e ust. 1 pkt 18 | Adnotacja „odwrotne obciążenie” | - |
PL (VAT czynny) kupuje usługę B2B z UAE | art. 17 ust. 1 pkt 4 + art. 28b | Import usług, nabywca rozlicza VAT | JPK: VAT należny + naliczony |
PL (zwolniony z VAT, art. 113 ust. 1) kupuje usługę B2B z UAE | art. 17 ust. 1 pkt 4 | Import usług, złożenie VAT-9M | VAT-9M |
Usługi do klienta z UE (np. Niemcy) vs UAE | art. 100 ust. 1 pkt 4 | UE: VAT-UE obowiązkowy; UAE: VAT-UE nie dotyczy | Kluczowa różnica |
Na koniec
Usługi z i do Dubaju nie są egzotyką - są codziennością biur obsługujących firmy z sektora IT, marketingu, doradztwa i e-commerce. Mechanizm podatkowy jest logiczny i spójny, ale wymaga świadomości, w którą stronę płynie usługa i kto ma siedzibę gdzie. Jedno pytanie, które warto zadać klientowi przy każdej fakturze zagranicznej: „Czy twój kontrahent jest podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą?”. Odpowiedź determinuje, który przepis stosujemy - i czy efekt to zero zobowiązania, VAT-9M, czy JPK z importem usług.
Codzienność rozliczania faktur z krajów trzecich bywa wymagająca, ale można ją zautomatyzować. Księgoboty wspierają księgowych w obsłudze faktur zagranicznych, sprawdzaniu statusu kontrahenta i poprawnej ewidencji. Sprawdź przez 14 dni bezpłatnie – rejestracja na ksiegoboty.pl.
