Od 1 stycznia 2026 roku zmienił się sposób liczenia okresu korzystania z Małego ZUS Plus. Stary przepis - „36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy” - był źródłem wieloletnich sporów interpretacyjnych między przedsiębiorcami a ZUS. Nowelizacja z 21 maja 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 769) zastąpiła go precyzyjną regułą okien, a dla osób spełniających warunki ulgi oznacza to możliwość korzystania z MZP według nowych reguł od 2026 r. Poznaj warunki i terminy zgłoszeń do Małego ZUS Plus, aby nie przegapić żadnego etapu.
Czym dokładnie jest zasada 36/60
Zasada 36/60 oznacza, że z Małego ZUS Plus można korzystać przez maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym kolejnym 60-miesięcznym oknie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 18c ust. 11a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 2026 poz. 199).
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak wygląda etapy preferencyjnego oskładkowania, zapoznaj się z naszymi praktycznymi poradnikami na blogu.
Kluczowe słowo to „okno”. Nie chodzi o ruchomy okres przesuwany o 60 miesięcy w tył - jak można było rozumieć stary przepis. Chodzi o wyznaczony odcinek czasu, który ma swój wyraźny początek i koniec.
Jak otwiera się pierwsze okno:
Pierwsze 60-miesięczne okno zaczyna się od pierwszego miesiąca, w którym podstawa składek była ustalana na zasadach MZP (art. 18c ust. 11b u.s.u.s.). Każde kolejne okno otwiera się od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności po upływie poprzedniego 60-miesięcznego okresu.
Jak wliczane są miesiące (art. 18c ust. 11c u.s.u.s.):
Do okna 60 miesięcy - wlicza się każdy miesiąc, w którym działalność była prowadzona przez co najmniej 1 dzień kalendarzowy.
Do limitu 36 miesięcy - wlicza się każdy miesiąc, w którym korzystano z MZP przez co najmniej 1 dzień kalendarzowy.
Ta symetria ma bezpośrednie przełożenie na zawieszenia działalności - o tym dalej.
Co się dzieje, gdy 36 miesięcy się skończy
Wyczerpanie 36-miesięcznego limitu nie zamyka okna 60-miesięcznego. Oba liczniki biegną równolegle, ale niezależnie.
Agnieszka zaczyna korzystać z MZP od stycznia 2026 r. i korzysta z ulgi bez przerwy.
W grudniu 2028 r. wyczerpuje 36. miesiąc limitu.
Jej okno 60 miesięcy mija w grudniu 2030 r. Od stycznia 2029 r. do grudnia 2030 r. płaci składki od pełnej podstawy. Nowe 60-miesięczne okno - i nowy pełny limit 36 miesięcy - otwiera się w styczniu 2031 r.
Zainteresowanych innymi możliwościami optymalizacji warto odesłać po więcej informacji dotyczących wakacji składkowych ZUS.
Przerwa po wyczerpaniu limitu nie jest sztywna. Trwa dokładnie tyle, ile miesięcy zostało do końca bieżącego okna. Kto wyczerpie 36 miesięcy po 3 latach korzystania bez przerwy - czeka 2 lata. Kto korzystał z przerwami i wyczerpał limit dopiero w 5. roku okna - czeka do końca okna, czyli dosłownie kilka miesięcy.
Damian korzystał z MZP z przerwami - przez dwa lata przekraczał limit przychodowy i wracał do pełnych składek.
W oknie styczeń 2026 - grudzień 2030 wykorzystał łącznie tylko 20 miesięcy ulgi.
W kolejnym oknie (od stycznia 2031 r.) przysługuje mu nowe 36 miesięcy - nie „brakujące” 16 z poprzedniego okresu. Niewykorzystane miesiące przepadają.
Reset - kto zyskuje i ile
To najważniejsza zmiana praktyczna. Od 1 stycznia 2026 roku limit 36 miesięcy liczysz według nowych reguł - niezależnie od tego, ile miesięcy ulgi wykorzystałeś przed 2026 rokiem - o ile spełniasz warunki i zgłosisz się w terminie. Każdy, kto wejdzie w ulgę od stycznia 2026 r., zaczyna pierwsze 60-miesięczne okno z pełnym limitem 36 miesięcy do dyspozycji.
Nie jest to wymazanie poprzednich lat. To konsekwencja nowej metody liczenia: stary przepis nie tworzył zamkniętych okien z wyraźnym początkiem i końcem, więc dla zdecydowanej większości uprawnionych pierwszym miesiącem nowego okna 60 miesięcy jest miesiąc, od którego faktycznie zaczęli stosować MZP wg nowych zasad - dla klientów wchodzących od początku 2026 r. będzie to styczeń 2026.
Zofia korzystała z MZP od 2022 roku i do końca 2025 roku wykorzystała 28 miesięcy ulgi.
Styczeń 2026 r. to pierwszy miesiąc jej nowego 60-miesięcznego okna.
Startuje z pełnymi 36 miesiącami do wykorzystania - pod warunkiem że spełnia warunki za 2025 r. i złożyła dokumenty w terminie.
Rafał właśnie w październiku 2026 roku kończy dwuletni okres preferencyjnych składek. Złożył dokumenty w terminie 7 dni. Październik 2026 to pierwszy miesiąc jego 60-miesięcznego okna i pierwszy z 36-miesięcznego limitu.
Praktyczna konsekwencja dla biur rachunkowych: każdy klient, który wcześniej wyczerpał stary limit, od 2026 roku może ponownie kwalifikować się do MZP - po weryfikacji warunków z art. 18c (limit przychodu, min. 60 dni, brak innych tytułów i wyłączeń) . Sprawdź, jak rozliczać zbieg tytułów ZUS: JDG + etat lub zlecenie.
Zawieszenie działalności a oba liczniki
Mechanizm art. 18c ust. 11c u.s.u.s. jest oparty na prostej zasadzie: do każdego licznika wlicza się wyłącznie miesiące, w których działalność była prowadzona przez co najmniej 1 dzień. Miesiąc, w którym przedsiębiorca nie prowadził działalności ani przez jeden dzień, nie wchodzi do żadnego licznika - ani do okna 60 miesięcy, ani do limitu 36 miesięcy. Zawieszenie „zatrzymuje zegar” po obu stronach równocześnie.
Zachęcamy do lektury: zawieszenie JDG i jego skutki dla składek.
Miesiąc, w którym działalność była prowadzona choćby przez jeden dzień (np. zawieszenie złożone 20. dnia miesiąca), wlicza się do okna 60 miesięcy i - jeśli korzystano z MZP w tym miesiącu - do limitu 36 miesięcy.
Wznowienie działalności w tym samym roku, w którym złożono prawidłowe zgłoszenie do MZP, nie wymaga składania nowego wniosku o ulgę - prawo do MZP zachowuje się z poprzedniego zgłoszenia. Konieczne jest natomiast ponowne zgłoszenie do ubezpieczeń (ZUA lub ZZA, zależnie od sytuacji ubezpieczeniowej klienta) jako standardowy obowiązek rejestracyjny - niezwiązany z samą ulgą MZP. Warto zweryfikować aktualny status w PUE ZUS.
Jeśli działalność jest wznawiana w kolejnym roku - wymagane jest nowe zgłoszenie do MZP w terminie 7 dni od wznowienia i ponowna weryfikacja warunków (przychód za rok poprzedni, min. 60 dni działalności).
Dodatkowe 12 miesięcy - mechanizm przejściowy
Osobny, przejściowy mechanizm wynikający z przepisów szczególnych nowelizacji dotyczy przedsiębiorców, którzy wyczerpali stary 36-miesięczny limit w 2023 roku. Tym osobom przysługuje prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi.
Jeśli nie wykorzystali ich w całości do końca 2025 roku, mogą to zrobić po 2025 roku - ale dopiero po upływie 36 miesięcy korzystania z MZP na nowych zasadach od 2026 r.
Klient, który do końca 2025 r. wykorzystał 4 z przysługujących mu dodatkowych 12 miesięcy, może skorzystać z pozostałych 8 najwcześniej po grudniu 2028 r. (jeśli korzysta z MZP nieprzerwanie od stycznia 2026 r.). Warto zanotować w kartotece liczbę pozostałych miesięcy dodatkowych dla tej grupy.
Terminy zgłoszeń - tylko najważniejsze
31 stycznia - termin dla przedsiębiorców, którzy chcą korzystać z MZP od początku roku i nie byli zarejestrowani z kodem 05 90 XX / 05 92 XX w grudniu roku poprzedniego. Dokumenty: ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z poprzedniego kodu) + ZUS ZUA (kod 05 90 XX) + ZUS DRA cz. II za styczeń (do 20 lutego). Zobacz aktualny pełny przegląd składek ZUS i ubezpieczeń w 2026 r.
7 dni od spełnienia warunków - obowiązuje przy wznowieniu działalności po 24 stycznia, zakończeniu okresu preferencyjnych składek w trakcie roku lub nabyciu warunków w innym miesiącu niż styczeń.
Jeśli nie złożysz zgłoszenia w terminie, ZUS uzna, że zrezygnowałeś z ulgi - co w praktyce oznacza brak MZP do końca roku kalendarzowego. Dla biura rachunkowego przekłada się to na jedno: przypomnienia dla klientów z grupy MZP ustawione najpóźniej na 25 stycznia każdego roku.
Checklist dla biura - kontrola licznika 36/60
Na początku każdego roku dla każdego klienta MZP:
Ile miesięcy okna 60-miesięcznego minęło od jego startu?
Ile miesięcy z limitu 36 zostało już wykorzystanych?
Czy klient nie wyczerpuje limitu 36 miesięcy w trakcie bieżącego roku (konieczne wyrejestrowanie w odpowiednim miesiącu)?
Czy klient wznowił działalność po zawieszeniu - czy wymaga nowego zgłoszenia?
Czy klient należy do grupy z dodatkowymi 12 miesiącami i ile z nich pozostało?
Czy złożono ZUS DRA cz. II do 20 lutego (za styczeń)?
Jeśli interesuje Cię, jak skutecznie przebiega onboarding klienta w biurze rachunkowym, sprawdź nasze rekomendacje na blogu KsięgoBotów.
Pilnowanie limitów i weryfikacja historii ubezpieczeń to codzienność w pracy księgowej, ale proces ten nie musi być uciążliwy ani podatny na błędy. Księgoboty wspierają księgowych w automatyzacji powtarzalnych zadań, analizie danych i dbają o pełną zgodność z przepisami. Możesz przetestować to rozwiązanie przez 14 dni bezpłatnie – wystarczy rejestracja na ksiegoboty.pl.
