Zmiany w postępowaniu przed fiskusem od 1 października 2026 r.

MDR – koniec krajowego raportowania i przebudowa zakresu przedmiotowego

Zniesienie obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. poz. 846) usuwa przepisy statuujące obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych. Obowiązek informacyjny pozostaje wyłącznie w zakresie uzgodnień transgranicznych spełniających ustawowo określone przesłanki (kryterium głównej korzyści oraz ogólna lub szczególna cecha rozpoznawcza - art. 86a § 1 pkt 10 Ordynacji podatkowej).

Jeśli chcesz przypomnieć sobie, kiedy biuro rachunkowe musi raportować schematy podatkowe i jak wyglądały dotychczasowe zasady MDR, warto sięgnąć do tego przewodnika przed wdrożeniem nowych procedur.

Praktyczne znaczenie dla biura rachunkowego: Ustaje obowiązek bieżącej oceny uzgodnień krajowych pod kątem MDR. Nadal wymagana jest jednak wnikliwa analiza w sprawach transgranicznych.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz. 846 zmieniający Rozdział 11a Działu III Ordynacji podatkowej (art. 86a i nast.).

Wyłączenie VAT i akcyzy z zakresu MDR

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. poz. 846) modyfikuje zakres przedmiotowy MDR w odniesieniu do podatku od wartości dodanej (w tym VAT) oraz podatku akcyzowego. Szczegółowy zakres wyłączeń i warunki ich zastosowania określa art. 86a Op w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Praktyczne znaczenie: Projekty realizowane wyłącznie w obszarze VAT lub akcyzy nie generują już obowiązków raportowych MDR. Nadal wymagana jest ocena, czy transakcja nie ma wymiaru transgranicznego w innym podatku.

Regulacje MDR wyłączone z zakresu interpretacji indywidualnych

Przepisy dotyczące schematów podatkowych nie mogą być przedmiotem indywidualnych interpretacji podatkowych (art. 14b Ordynacji podatkowej w brzmieniu po nowelizacji).

Oznacza to, że biuro rachunkowe nie uzyska ochrony interpretacyjnej w sprawach MDR. W codziennej pracy kluczowe stają się zatem aktualne podstawy prawne i interpretacje podatkowe w pozostałych obszarach, tym bardziej że zakres dostępnych narzędzi ochronnych ulega zawężeniu.

Podstawa prawna: art. 14b Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846 (wyłączenie stosowania przepisów Rozdziału 11a Działu III Op z zakresu interpretacji indywidualnych).

Zmiany w zakresie tajemnicy zawodowej przy MDR

Nowelizacja modyfikuje mechanizmy raportowania schematów podatkowych w przypadku podmiotu obowiązanego do zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. Zmiany te stanowią konsekwencję wyroku TSUE w sprawie C-694/20 oraz dyrektywy DAC8.

Praktyczne znaczenie: Adwokaci, radcowie prawni i doradcy podatkowi mogą być zwolnieni z przekazania informacji o schemacie, jeżeli naruszałoby to tajemnicę zawodową - z jednoczesnym obowiązkiem poinformowania zlecającego.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz. 846 zmieniający Rozdział 11a Działu III Ordynacji podatkowej.

Zmiany w instytucji promotora i wspomagającego

Nowelizacja wprowadza zmiany w regulacjach dotyczących promotora i wspomagającego (w tym ich obowiązków i/lub definicji) - zgodnie z Rozdziałem 11a Op w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846. Biura rachunkowe powinny dokonać przeglądu swoich procedur MDR w świetle nowych przepisów.

Praktyczne znaczenie: Biura rachunkowe (jako podmioty świadczące usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych) powinny dokonać przeglądu swoich wewnętrznych procedur MDR w świetle nowych przepisów. Warto przy tej okazji sięgnąć do artykułu o optymalizacji podatkowej i analizie zdarzeń gospodarczych, który pomaga zrozumieć granicę między legalną optymalizacją a uzgodnieniami wymagającymi raportowania.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz. 846 zmieniający art. 86a Ordynacji podatkowej.

Urzędowa korekta deklaracji - limit wzrasta z 5 000 zł do 10 000 zł

Stan przed 1 października 2026 r.

Zgodnie z art. 274 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed nowelizacji, organ podatkowy korygował deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekraczała kwoty 5 000 zł.

Stan od 1 października 2026 r.

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. poz. 846) podwyższa ten limit do 10 000 zł.

Procedura po korekcie (art. 274 § 2 Ordynacji - bez zmian): Organ nadal uwierzytelnia kopię skorygowanej deklaracji i doręcza podatnikowi uwierzytelnioną kopię wraz z informacją o zmianie i pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu (termin: 14 dni od dnia doręczenia - art. 274 § 3 Ordynacji).

Praktyczne znaczenie dla biura rachunkowego: Wzrasta ryzyko “cichej” korekty przez urząd w przypadku niezgodności do 10 000 zł. Konieczny jest aktywny monitoring sald podatkowych klientów i bieżąca weryfikacja kont podatkowych, szczególnie po składaniu deklaracji. Administracja skarbowa dysponuje coraz bardziej szczegółowymi danymi - więcej o tym, jak fiskus analizuje dane podatników, przeczytasz w artykule o kontroli skarbowej w 2026 roku.

Podstawa prawna: art. 274 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Nadpłaty z korekt - zniesienie wymogu odrębnego wniosku

Stan przed 1 października 2026 r.

Dotychczas art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej nakładał obowiązek złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty równocześnie ze składaną korektą deklaracji. Dotyczyło to każdego przypadku, gdy podatnik ubiegał się o stwierdzenie nadpłaty wynikającej z korekty.

Stan od 1 października 2026 r.

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. poz. 846) zmienia art. 75 Ordynacji podatkowej. Praktycznym skutkiem zmiany jest uproszczenie procedury: złożenie korekty deklaracji wynikającej z nadpłaty nie wymaga już odrębnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Zasada ogólna (art. 75 § 4 Ordynacji - bez zmian): Jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę.

Praktyczne znaczenie dla biura rachunkowego: Uproszczona ścieżka korekt z nadpłatą oznacza mniej dokumentów do podpisu przez klienta i mniejsze ryzyko pominięcia wniosku. Urząd nadal zachowuje prawo do weryfikacji zasadności korekty. Aby uniknąć błędów, które mogą prowadzić do konieczności korekt, warto zadbać o prawidłowe raportowanie w JPK_KR_PD za 2025 rok. Zmiana dotyczy przypadków, w których nadpłata wynika ze złożonej korekty deklaracji - szczegółowy zakres zastosowania wynika z art. 75 Op w nowym brzmieniu.

Podstawa prawna: art. 75 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Zapłata podatku przez osobę trzecią - limit wzrasta z 1 000 zł do 5 000 zł

Porównanie stanu prawnego

Zasada ogólna (art. 62b § 2 Ordynacji - bez zmian):

Jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika, uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika. Zwolnienie z limitu dla właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego (pkt 2) ma charakter majątkowy - nie jest kategorią rodzinną.

Praktyczne znaczenie dla biura rachunkowego:

Większa elastyczność przy płatnościach awaryjnych ze wspólnego rachunku, konta spółki dominującej lub wspólnika - do kwoty 5 000 zł. Przelew musi być jednak prawidłowo opisany.

Podstawa prawna: art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Umorzenie podatku - wniosek możliwy przed terminem płatności

Stan przed 1 października 2026 r.

Przed 1 października 2026 r. możliwe było odroczenie terminu płatności lub rozłożenie zapłaty podatku na raty (art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), a więc instrument działający jeszcze przed powstaniem zaległości. Natomiast umorzenie dotyczyło wyłącznie zaległości podatkowych (art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), czyli zobowiązań, których termin płatności już upłynął.

Stan od 1 października 2026 r.

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. poz. 846) umożliwia złożenie wniosku o umorzenie podatku jeszcze przed upływem terminu jego płatności.

Ważne zastrzeżenie: Zmiana rozszerza dostęp do narzędzia, ale nie tworzy prawa podmiotowego do umorzenia. Decyzja pozostaje uznaniowym uprawnieniem organu podatkowego, a zastosowanie mają ogólne przesłanki ulg w spłacie (ważny interes podatnika lub interes publiczny).

Praktyczne znaczenie dla biura rachunkowego: W przypadku klientów z przejściowymi trudnościami płynnościowymi narzędzie można uruchomić wcześniej, zanim powstaną odsetki za zwłokę i egzekucja. Warto mieć przygotowany model argumentacji wniosku oraz strukturę dokumentów finansowych.

Podstawa prawna: art. 67a Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Przesłuchania na odległość

Nowelizacja umożliwia przesłuchanie strony lub świadka przez organ podatkowy przy użyciu urządzeń technicznych pozwalających na przeprowadzenie tej czynności na odległość (wideokonferencja), a także utrwalenie obrazu lub dźwięku z przesłuchania.

Praktyczne znaczenie: Biuro rachunkowe może informować klientów o tej możliwości przy planowaniu czynności procesowych, co znacznie zmniejsza konieczność osobistych wizyt w urzędzie.

Podstawa prawna: przepis dodany do Rozdziału 11 Ordynacji podatkowej przez Dz.U. 2026 poz. 846.

Przy aktualizacji procedur MDR warto mieć pod ręką kompleksowy przewodnik o przygotowaniu do kontroli podatkowych i ZUS, szczególnie w kontekście dokumentowania procedur wewnętrznych i reagowania na wezwania urzędowe.

Zmiany z 1 października 2026 r. to kolejny element szerszej transformacji systemu podatkowego. Jeśli chcesz zobaczyć, jak nowe przepisy wpisują się w transformację podatkową od 2026 roku, ten przewodnik daje pełny obraz kierunku zmian.

Śledzenie tak wielu zmian w przepisach i procedurach to duże wyzwanie w codziennej pracy biura rachunkowego. Aby zautomatyzować weryfikację aktualnego stanu prawnego i zyskać pewność w kontaktach z urzędami, warto poznać Księgoboty. To inteligentne narzędzie wspiera księgowych w szybkiej analizie przepisów podatkowych i przygotowywaniu dokumentacji. Możesz przetestować je przez 14 dni bezpłatnie po rejestracji na stronie ksiegoboty.pl.