Kontekst: skąd się wziął JPK_ST_KR i dlaczego znów odracza się jego wysyłkę
JPK_ST_KR (Jednolity Plik Kontrolny - Środki Trwałe, wariant dla prowadzących księgi rachunkowe) to jedna z dwóch struktur składających się na tzw. JPK_CIT.
Obok JPK_KR_PD (ksiąg rachunkowych z danymi podatkowymi) ma ona dać fiskusowi pełny, ustrukturyzowany obraz majątku trwałego każdego podmiotu prowadzącego pełną księgowość - z dokładnością do poziomu: data i dowód nabycia, wartość początkowa podatkowa i rachunkowa, stawka i metoda amortyzacji, suma odpisów narastająco, data i przyczyna wykreślenia, klasyfikacja KŚT.
Wdrożenie JPK_CIT przebiega etapami wyznaczonymi w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 sierpnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1314 ze zm.), które określa również zakres dodatkowych danych wymaganych w obu strukturach. Więcej o JPK_ST_KR i ewidencji środków trwałych w 2026 roku w praktyce omawialiśmy w dedykowanym przewodniku. JPK_ST_KR miało stać się obowiązkowe - po raz pierwszy - za rok 2025, jednak rozporządzenie Ministra Finansów z 13 grudnia 2024 r. przesunęło ten termin o rok. Pierwsze złożenie za rok 2026 miało być zatem faktycznym startem. Projekt z 10 sierpnia 2026 r. przesuwa go o kolejne trzy lata.
Co dokładnie zwalnia projekt rozporządzenia z 10 sierpnia 2026 r.
Projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki (zwanego dalej: projekt, RCL nr 12413608) zwalnia - zgodnie z §1 - z dwóch powiązanych obowiązków:
Prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przy użyciu programów komputerowych w reżimie art. 9 ust. 1c ustawy o CIT.
Przesyłania tej ewidencji w formacie JPK_ST_KR właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.
Kluczowe jest rozróżnienie: zwolnienie nie jest synonimem rezygnacji z ewidencji środków trwałych - jest zawieszeniem konkretnego, podwyższonego reżimu prowadzenia i raportowania tej ewidencji.
Okres zwolnienia
Lata podatkowe lub obrotowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r. i przed 1 stycznia 2029 r. Kryterium to data otwarcia roku, nie jego zamknięcia. Dla podmiotów z rokiem równym kalendarzu oznacza to roczniki 2026, 2027 i 2028.
Rok podatkowy zaczynający się 1 lipca 2028 r. i kończący 30 czerwca 2029 r. - objęty zwolnieniem.
Rok zaczynający się 1 stycznia 2029 r. - już nie.
Adresaci
Podatnicy CIT (art. 9 ust. 1c ustawy o CIT), spółki niebędące osobami prawnymi, których wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne (art. 9 ust. 1e), podatkowe grupy kapitałowe (art. 9 ust. 1g). Ministerstwo szacuje zasięg regulacji - zgodnie z Oceną Skutków Regulacji do projektu - na ok. 111 podatkowych grup kapitałowych i ok. 400 tys. podatników CIT prowadzących księgi rachunkowe.
Vacatio legis
Rozporządzenie ma wejść w życie dzień po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Resort uzasadnia to korzystnym charakterem przepisów dla podatników i koniecznością objęcia zwolnieniem już roku 2026.
Status na 28 września 2026 r.: projekt - nie obowiązujące prawo. Może ulec zmianie w toku procesu legislacyjnego.
Czego zwolnienie nie dotyka - pięć niepodlegających zmianie obowiązków
Profesjonaliści powinni komunikować klientom precyzyjnie: zwolnienie jest wąskie. Poza jego zakresem pozostają:
JPK_KR_PD za rok 2025. Główna struktura ksiąg rachunkowych z danymi podatkowymi nie jest objęta żadnym zwolnieniem. Pierwsza fala podmiotów zobowiązanych do JPK_CIT złożyła JPK_KR_PD za rok 2025 do końca lipca 2026 r. Kolejne grupy wchodzą za rok 2026.
Obowiązek prowadzenia ewidencji ŚT/WNiP jako taki. Ustawa o rachunkowości, przepisy o amortyzacji podatkowej (art. 16a-16m ustawy o CIT) i wewnętrzne procedury kontroli aktywów obowiązują bez zmian.
Zakres danych wymaganych przez rozporządzenie z 16 sierpnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1314 ze zm.). Rozporządzenie to - określające dodatkowe pola, o które należy uzupełnić prowadzone ewidencje - pozostaje niezmienione. Odroczono wysyłkę pliku, nie zakres wymaganych danych. Podmiot, który w latach 2026-2028 nie zadba o kompletność pól wymaganych przez strukturę, stanie przed zadaniem ich retrospektywnego odtworzenia przed pierwszą wysyłką za rok 2029.
Ogólne obowiązki związane z ewidencją środków trwałych. Prawidłowe ustalanie wartości początkowej, stawek i metod amortyzacji, dokumentowanie ulepszeń i likwidacji, klasyfikacja KŚT - żaden z tych obszarów nie jest objęty zwolnieniem. Temat ten praktycznie ilustruje jednorazowa amortyzacja de minimis dla małych podatników CIT.
Wymogi wewnętrznej kontroli aktywów i sprawozdawczości rachunkowej. Zasady wyceny i ujawniania aktywów trwałych wynikające z ustawy o rachunkowości i standardów rachunkowości obowiązują bez zmian.
Dlaczego resort cofnął się po raz drugi - i co z tego wynika dla rynku
Uzasadnienie projektu wskazuje wprost: powszechne nieprzygotowanie dostawców oprogramowania do poprawnego generowania struktury JPK_ST_KR. Resort kwalifikuje to jako obiektywną przeszkodę niezależną od podatników - dotyczącą zarówno jednoosobowych działalności korzystających z gotowych programów, jak i dużych podmiotów z zaawansowanymi systemami ERP.
To diagnoza istotna z perspektywy biura rachunkowego: problem nie leży głównie po stronie klientów ani prowadzących obsługę, lecz po stronie infrastruktury programowej. Producenci systemów finansowo-księgowych nie mają dziś certyfikowanych modułów poprawnie generujących JPK_ST_KR. Odroczenie daje im - formalnie - czas do 2029 r. Ten trend cyfryzacji w rachunkowości opisujemy również w artykule PKPiR w wersji cyfrowej od 2026 roku.
Jednocześnie jest to już drugie kolejne odroczenie tego samego obowiązku (pierwsze: rozporządzenie MF z 13.12.2024 r.). Wzorzec nakazuje ostrożność: schematy XSD, walidatory i dokumentacja struktury zmieniają się w trakcie cyklu legislacyjnego. Klient, który wdroży moduł do środków trwałych na podstawie dzisiejszych wymagań technicznych, może go zastać zdezaktualizowanym przed rokiem 2029.
Termin pierwszej faktycznej wysyłki i jak go liczyć
Jeśli projekt wejdzie w życie w proponowanym brzmieniu, pierwszym rokiem objętym obowiązkiem JPK_ST_KR będzie rok podatkowy lub obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2029 r. (dla podmiotów z rokiem kalendarzowym). Termin przesłania wynika z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT: do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego. Dla roku kończącego się 31 grudnia 2029 r. - termin mija 31 lipca 2030 r.
Praktyczne wnioski dla biura rachunkowego i dla klientów
Odroczenie to nie zawieszenie reformy - to okno techniczne. Poniżej lista obszarów, których zaniedbanie w latach 2026-2028 generuje ryzyko na poziomie przygotowania za rok 2029:
Dane historyczne. Środki trwałe wprowadzone do ewidencji przed wdrożeniem JPK_CIT mogą nie zawierać wszystkich pól wymaganych przez strukturę (np. metody amortyzacji rachunkowej, dat i numerów dowodów wykreślenia, danych o ulepszeniach). Czas na uzupełnienie jest teraz - nie w 2029 r. Więcej o tym, jak dopasować politykę rachunkowości uwzględniającą mapowanie kont pod wymagania nowych struktur - w odrębnym poradniku.
Rozbieżności bilansowe-podatkowe. Różnice w wartości początkowej, stawkach i metodach amortyzacji między ewidencją rachunkową a podatkową są typowym problemem po migracjach systemowych i fuzjach. Uzgodnienie tych obszarów w trybie projektowym (bez presji zbliżającego się terminu) jest wielokrotnie tańsze niż akcja naprawcza pod deadline’em.
Systemy źródłowe. W wielu podmiotach dane o środkach trwałych są rozproszone między systemem ERP, arkuszami kalkulacyjnymi, systemami leasingowymi, aplikacjami oddziałów zagranicznych. Identyfikacja i ujednolicenie tych źródeł to projekt - nie jednorazowa czynność. Warto przeczytać także o KSeF 2.0 - uprawnienia i certyfikaty z perspektywy nadchodzących obowiązków fakturowania.
Koordynacja z dostawcą oprogramowania. Warto już teraz uzyskać od producenta systemu harmonogram wdrożenia modułu do generowania JPK_ST_KR z datami planowanych aktualizacji i zakresem certyfikacji.
Automatyzacja ewidencji środków trwałych i przygotowanie na przyszłe wymogi JPK mogą być realnie łatwiejsze dzięki Księgobotom. Warto sprawdzić, jak rozwiązania dostępne na ksiegoboty.pl pomagają uprościć ten proces - można je testować bezpłatnie przez 14 dni po rejestracji.
